Highlight

การวิเคราะห์อภิมานครั้งนี้จาก 117 การศึกษาและประชากรกว่า 193,000 ราย พบว่า pancreas divisum มีความชุกทั่วโลกประมาณ 11.1% หรือพบได้ราว 1 ใน 10 ของประชากร และพบได้บ่อยกว่าในผู้ป่วยโรคตับอ่อนเมื่อเทียบกับประชากรทั่วไป อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ดังกล่าวอาจได้รับอิทธิพลจากอคติในการคัดเลือกผู้ป่วย จึงควรตีความผลลัพธ์ด้วยความระมัดระวัง

ที่มาและความสำคัญ

Pancreas divisum (PD) เป็นความผิดปกติแต่กำเนิดที่พบบ่อยที่สุดของระบบท่อตับอ่อน เกิดจากการที่ท่อตับอ่อนด้านหลังและด้านหน้าไม่หลอมรวมกันอย่างสมบูรณ์ในช่วงพัฒนาการของตัวอ่อน แม้ว่าจะมีการศึกษามาเป็นเวลานาน แต่ความชุกที่แท้จริงของภาวะนี้และความสัมพันธ์กับโรคตับอ่อน โดยเฉพาะตับอ่อนอักเสบ ยังคงเป็นประเด็นที่มีความขัดแย้งในวรรณกรรมทางการแพทย์ เนื่องจากรายงานก่อนหน้านี้ให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอย่างมาก และมักอาศัยข้อมูลจากผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจ ERCP หรือ MRCP ซึ่งอาจเกิดอคติจากการคัดเลือกผู้ป่วย งานวิจัยนี้จึงดำเนินการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและวิเคราะห์อภิมานจาก 117 การศึกษา ครอบคลุมประชากร 193,672 ราย เพื่อประเมินความชุกของ pancreas divisum ในระดับโลก รวมถึงศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาวะดังกล่าวกับโรคตับอ่อน ผลการศึกษาช่วยสร้างฐานข้อมูลเชิงประจักษ์ที่มีความน่าเชื่อถือมากขึ้นเกี่ยวกับความสำคัญทางคลินิกของ pancreas divisum และเป็นประโยชน์ต่อการวินิจฉัย การประเมินความเสี่ยง และการวางแผนการรักษาผู้ป่วยโรคตับอ่อนในอนาคต

Abstract

Background and Objectives: Pancreas divisum (PD) is the most common congenital anomaly of the pancreatic ductal system and has been suggested to contribute to pancreatic pathology. However, its true prevalence and relationship with pancreatic diseases remain debated. This systematic review and meta-analysis aimed to estimate the global prevalence of PD and evaluate its association with pancreatic disease. 

Materials and Methods: A comprehensive search of Google Scholar, Scopus, and PubMed was conducted to identify studies reporting the prevalence of PD across all populations and diagnostic modalities. Pooled prevalence estimates were calculated using a random-effects model. Between-study heterogeneity was assessed using the I2 statistic, and publication bias was evaluated using Egger’s test. 

Results: A total of 117 studies comprising 193,672 subjects were included. The pooled global prevalence of PD was 11.1% (95% CI: 8.0–14.2%) with substantial heterogeneity (I2 = 99.96%). PD prevalence was higher among individuals with pancreatic disease (18.7%) compared with cadaveric/autopsy studies (8.8%), healthy individuals (5.6%), and consecutive patients (4.7%). Both complete and incomplete PD were more common in subjects with pancreatic diseases. Among PD subtypes, type I was the most prevalent. Egger’s test demonstrated significant publication bias (p < 0.01). 

Conclusions: PD affects approximately one in ten individuals worldwide and appears more prevalent in patients with pancreatic diseases. However, this finding should be interpreted with caution due to potential selection bias from predominantly ERCP-based studies.

KEYWORDS: pancreas, pancreatitis, cholangiopancreatography, meta-analysis

Citation: Suphamungmee, W., Taradolpisut, N., Yurasakpong, L., Senarai, T., & Suwannakhan, A. (2026). The prevalence of pancreas divisum and its association with pancreatic diseases: A systematic review and meta-analysis. Medicina, 62(5), 953. https://doi.org/10.3390/medicina62050953

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

Goal 3: Good health and well-being

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: รองศาสตราจารย์ ดร.วรวิทย์ ศุภมั่งมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

 

Tags: , , ,