งานวิจัยนี้รายงานความแปรผันทางกายวิภาคของช่องกระดูกขากรรไกรแบบไม่สมบูรณ์ทั้งสองข้างที่ไม่เคยมีรายงานมาก่อน โดยศึกษาโครงสร้างทางกายวิภาคและการพัฒนาของช่องดังกล่าวผ่านภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และแบบจำลองสามมิติ ซึ่งมีผลต่อการตีความภาพรังสีและการวางแผนผ่าตัดขากรรไกรล่าง

ที่มาและความสำคัญ

ช่องกระดูกขากรรไกร (mandibular canal) เป็นช่องที่สำคัญในการส่งผ่านเส้นประสาทและหลอดเลือดในขากรรไกรล่าง แต่รูปแบบความแปรผันของช่องกระดูกขากรรไกรยังมีรายงานไม่มากนัก การศึกษานี้รายงานความแปรผันทางกายวิภาคที่ไม่เคยอธิบายมาก่อนของช่องกระดูกขากรรไกรแบบไม่สมบูรณ์ทั้งสองข้างในกระดูกขากรรไกรจากซากศพชาย ด้วยการตรวจทางกายวิภาคและภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ จากนั้นใช้ชิ้นเนื้อจากตัวอ่อนมนุษย์เพื่อสร้างแบบจำลองสามมิติ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างกระดูกขากรรไกรที่กำลังพัฒนา เส้นประสาทขากรรไกรล่าง และต่อมน้ำลาย ผลการศึกษาสนับสนุนสมมติฐานว่า การก่อตัวของช่องที่ไม่สมบูรณ์อาจเกิดจากตำแหน่งของเส้นประสาทหรือการถูกกักขังของเนื้อเยื่อต่อมน้ำลายในระหว่างการพัฒนา ความแปรผันนี้มีความสำคัญต่อการตีความภาพทางรังสีและการวางแผนผ่าตัดขากรรไกรล่างในทางคลินิก

Abstract

Purpose

This study aims to report a previously undocumented anatomical variation of the mandible and investigate its developmental origin using embryological analysis.

Methods

Anatomical inspection and computed tomography were performed on a dried human mandible from a male cadaver of unknown age. Additionally, serial histological sections from a Carnegie Stage 23 human embryo were reconstructed in 3D model to examine the spatial relationships between the developing mandible and surrounding structures.

Results

The mandibular canal exhibited breaching of the medial wall into the lingual cortex on both sides. Computed tomography confirmed that the canals originated from the mandibular foramen and gave rise to the mental foramina at the medial third of the mandible. These defects were found along with a left-sided Stafne bone cavity. Embryological analysis revealed a close spatial proximity between the developing mandible, the inferior alveolar nerve, and the salivary glands, supporting the hypothesis that incomplete ossification could result from variant nerve positioning or glandular entrapment.

Conclusion

This study presents rare anatomical variations of the mandibular canal and their possible developmental mechanism. These findings have implications for radiological interpretation and surgical planning involving the mandible.

KEYWORDS: Mandible, Mandibular canal, Anatomical variation, Computed tomography, Embryological analysis

Citation: Rumpansuwon, K., Berkban, T., Kruepunga, N. et al. Bilateral incomplete mandibular canals: an embryological analysis of their possible etiology. Surg Radiol Anat47, 233 (2025). https://doi.org/10.1007/s00276-025-03749-y

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: รองศาสตราจารย์ ดร.วัฒนา วีรชาติยานุกูล รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่อนักศึกษาที่ทำวิจัย: นายคณิติน รำแพนสุวรรณ
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

งานวิจัยฉบับนี้ศึกษาความชุกและสัณฐานของรูเปิดบนกระดูกสะบักหรือ scapular foramina และใช้การสแกนสามมิติและเทคโนโลยี AR ซึ่งเป็นมิติใหม่ของการนำเสนอผลงานวิจัยทางกายวิภาคและอาจเป็นมาตรฐานใหม่ในอนาคต

ที่มาและความสำคัญ

การมีอยู่ของรู scapular foramina อาจสับสนกับการหักของกระดูกสะบักเมื่อวินิจฉัยจากภาพรังสี การรับรู้ถึงตำแหน่งของ scapular nutrient foramina มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งเพื่อป้องกันความเสียหายต่อหลอดเลือด nutrient vessels เมื่อทำหัตการบริเวณกระดูกสะบัก งานวิจัยฉบับนี้ศึกษาความชุกและสัณฐานของรูเปิดและรูสารอาหารของกระดูกสะบัก โดยใช้กระดูกสะบักจำนวนทั้งสิ้น 150 ชิ้น การศึกษาก่อนหน้าพบว่ารูเปิดบนกระดูกสะบัก หรือ scapular foramina เป็นรูเปิดที่เชื่อมพื้นผิวแต่ละด้านของกระดูกสะบัก ซึ่งเป็นโครงสร้างแปรผันทางกายวิภาค (anatomical variant) ที่มีความชุกเพียงร้อยละ 7.5 ของประชากร อย่างไรก็ตามงานวิจัยฉบับนี้พบว่า scapular foramina นั้นมีความชุกสูงถึงร้อยละ 78 ของประชากรเมื่อศึกษาด้วยเส้นลวดขนาดเล็ก (0.36 มม.) มีรูปแบบของการเชื่อมต่อถึงกว่า 18 แบบและอาจมีรูเปิดได้มากถึง 4 รู ซึ่งมองเห็นได้ชัดเจนจากภาพเอกซเรย์ computed tomography ด้วยความชุกกว่าร้อยละ 78 จึงสรุปได้ว่า scapular foramina นั้นแท้จริงแล้วเป็นโครงสร้างปกติแทนที่จะเป็นโครงสร้างแปรผัน

Abstract

Purpose

The aim of our study is to study the prevalence and anatomy of scapular foramina (SF) and scapular nutrient foramina (SNF) in dried skeletons from the Northeastern Thai population.

Methods

A total of 150 dried scapulae were investigated. Both SF and SNF were identified using a metal wire with a diameter of 0.36 mm. The number, locations, lengths, and diameters of SF were recorded. Subsequently, SNF were identified using the same metal wire. Their number and locations were recorded. Two observers performed the evaluations and measurements.

Results

SF were present in 78.0% of scapulae. They could have up to five openings. Eighteen types were found. On average they were longer in males (21.7 ± 5.0 mm) than females (19.45 ± 4.6 mm). The mean diameters of both the superior and inferior openings were significantly greater in females (p < 0.01). SNF, in contrast, were present in 100% of scapulae. They were located in the supraspinous fossa (36.7%), subscapular fossa (31.3%), infraspinous fossa (22.8%), and peri-glenoid area (10.0%).

Conclusion

Unlike previous studies, the present study suggests that SF are normal anatomical findings, present in 78.0% of the scapulae investigated. Surgeons should be aware of both SNF and SF when operating or interpreting radiological findings.

KEYWORDS: Scapula, Scapular nutrient foramen, Scapular foramen, Anatomical variations

Citation: Yurasakpong, L., Suwannakhan, A., Kirisattayakul, W., Samrid, R., Iamsaard, S., Limwachiranon, J., Khanthiyong, B., Tubbs, R., Iwanaga, J. & Chaiyamoon, A. (2023). Topographical study of scapular foramina and scapular nutrient foramina in dried skeletons. Surgical and Radiologic Anatomy, 45(5), 563-570. https://doi.org/10.1007/s00276-023-03132-9

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: อาจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์

งานวิจัยนี้ใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์อภิมาน เพื่อศึกษาความชุกของโพรงกระดูก Stafne เพื่อนำมาวิเคราะห์อภิมาน จากจำนวนตัวอย่างรวม 355,890 ราย สรุปได้ว่าความชุกของโพรงกระดูก Stafne อยู่ที่ร้อยละ 0.17 และมีความชุกในเพศชายมากกว่าเพศหญิงถึงห้าเท่าและพบได้ในประชากรโบราณมากกว่าประชากรปัจจุบันถึงสามเท่า

ที่มาและความสำคัญ

โพรงกระดูก Stafne เป็นความบกพร่องที่ไม่แสดงอาการในพื้นผิวด้านในของกระดูกขากรรไกรล่าง ซึ่งได้รับการตั้งชื่อตาม Edward C. Stafne ในปี 1942 โครงสร้างนี้นับเป็นความแปรผันทางกายวิภาค (anatomical variation) เนื่องจากมักไม่แสดงอาการ ความรู้และความตระหนักของโพรงกระดูก Stafne มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งสำหรับทันตแพทย์ ศัลยแพทย์ใบหน้าขากรรไกร เพื่อป้องกันการวินิจฉัยที่ผิดพลาดเนื่องจากมีความคล้ายคลึงกับรอยโรคอื่นในกระดูกขากรรไกรล่าง เมื่อมองจากภาพเอกซเรย์แบบ panoramic เช่น odontogenic cyst นอกจากนี้ ความชุกของโพรงกระดูก Stafne ที่สูงในประชากรโบราณแสดงให้เห็นว่าปัจจัยภายนอก เช่น สิ่งแวดล้อม อาจส่งผลต่อการอุบัติขึ้นของโพรงกระดูกนี้ โพรงกระดูก Stafne โดยปกติพบได้เพียงข้างเดียวและอาจมีรูปร่างแตกต่างกันไป ความชุกของความผิดปกติแตกต่างกันไปอย่างมากในการศึกษาก่อนหน้า ตั้งแต่ 0.10% ถึง 0.48% ดังนั้น จึงมีความจำเป็นที่จะต้องนำการศึกษาก่อนหน้ามาวิเคราะห์อภิมานเพื่อคำนวณชุกที่แม่นยำและศึกษาปัจจัยต่าง ๆ ที่อาจมีผลต่อการมีอยู่ของโพรงกระดูก Stafne ต่อไป งานวิจัยนี้ใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ เพื่อค้นคว้าการศึกษาก่อนหน้าทั้งหมดที่รายงานความชุกของโพรงกระดูก Stafne เพื่อนำมาทำการวิเคราะห์อภิมานต่อไป การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบพบการศึกษาก่อนหน้าทั้งหมด 54 ฉบับ ที่รายงานความชุกของโพรงกระดูก Stafne ซึ่งประกอบด้วยจำนวนตัวอย่างรวม 355,890 ราย การวิเคราะห์อภิมาน แสดงให้เห็นว่าความชุกของโพรงกระดูก Stafne อยู่ที่ร้อยละ 0.17 และมีความชุกในเพศชายมากกว่าเพศหญิงถึงห้าเท่า นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์กลุ่มย่อย หรือ subgroup analysis พบว่า โพรงกระดูก Stafne พบได้บ่อยในประชากรโบราณ (ร้อยละ 0.47) มากกว่าประชากรในปัจจุบันถึงสามเท่า

Abstract

Background/purpose

A Stafne bone cavity (SBC) is an incidental depression in the lingual surface of the mandible. The aim of this study is to provide pooled estimates of the frequency of Stafne bone cavity and to correlate its presence with such variables as sex, laterality, diagnostic methods and population.

Materials and methods

Potential studies were searched through four electronic databases: Google Scholar, PubMed, Scopus, and Journal Storage. Titles, abstracts, and full texts of the articles were screened.

Results

A total of 54 studies relating to 355,890 subjects met the inclusion criteria for meta-analysis. A meta-analysis using the DerSimonian-Laird model revealed an overall prevalence of 0.17% (CI:0.14%–0.21%, I² = 80.7%). SBC was four times more common in males than females (z = 6.94, P < 0.01), and was unilateral in almost all cases (z = 12.90, P < 0.01). Radiographic studies yielded a lower SBC prevalence at 0.12% (CI:0.09%–0.15%, I² = 71.7%) than computed tomography studies, skeletal studies and excavation studies. Ancient populations had three times higher SBC prevalences (0.47%, CI:0.21%–0.73%, I² = 89.5%) than the average populations today (z = 3.21, P < 0.01).

Conclusion

The prevalence of Stafne bone cavity is approximately 0.17%, and was four times more prevalent in males than females. This variant bone cavity was also present unilaterally in the majority of cases. Awareness of SBC is important for dentists, maxillofacial surgeons and other practitioners performing routine dental practices and interpreting panoramic radiographs.

KEYWORDS: Stafne bone cavity, Mandible, Anatomical variation, Systematic review, Meta-analysis

Citation: Chaweeborisuit, P., Yurasakpong, L., Kruepunga, N., Tubbs, R. S., Chaiyamoon, A., & Suwannakhan, A. (2023). The prevalence of Stafne bone cavity: A meta-analysis of 355,890 individuals. Journal of Dental Sciences. 18(2), 594-603. https://doi.org/10.1016/j.jds.2022.08.022

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: อาจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัฐเมธี เครือภูงา, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์