การศึกษาพบว่าความแปรผันของฐานกะโหลกศีรษะส่วน clivus พบได้บ่อย รวมถึงร่อง fossa navicularis magna, ช่อง canalis basilaris medianus, และตุ่มที่ขอบ foramen magnum ข้อมูลเหล่านี้ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการตีความภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์และการวางแผนทางศัลยกรรมฐานกะโหลกศีรษะในผู้ป่วยชาวไทย

ที่มาและความสำคัญ

การแปรผันทางกายวิภาคของฐานกะโหลกศีรษะส่วน clivus เป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการวินิจฉัยทางรังสีและการผ่าตัดศีรษะ–คอ เนื่องจากตำแหน่งที่อยู่ใกล้กับโครงสร้างประสาทและหลอดเลือดสำคัญ แต่มีข้อมูลเกี่ยวกับความแปรผันเหล่านี้ในประชากรไทยค่อนข้างจำกัด งานวิจัยนี้ใช้ภาพถ่ายเอกซเรย์คอมพิวเตอร์จากคนไทยมากกว่า 400 รายเพื่อประเมินความชุกและลักษณะของความแปรผันหลายแบบ เช่น ร่อง fossa navicularis magna ช่อง canalis basilaris medianus และตุ่มที่ขอบ foramen magnum ผลการศึกษาพบว่าความแปรผันเหล่านี้พบได้ค่อนข้างบ่อยที่สุดคือร่อง fossa navicularis magna ซึ่งมีความสำคัญต่อการตีความภาพรังสีให้ถูกต้องและช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาหรือการผ่าตัดได้อย่างปลอดภัยมากขึ้นในผู้ป่วยชาวไทย

Abstract

The clivus is an important landmark in neurosurgery and radiology due to its proximity to critical neurovascular structures. Anatomical variations of the clivus are diverse and may mimic pathological lesions on imaging. However, data on their prevalence in Southeast Asian populations are limited. This study investigated the prevalence and morphology of clival anatomical variations in the Thai population using computed tomography (CT). A total of 429 cranial CT scans (233 males and 196 females; mean age 39.5 ± 15.4 years) from patients without cranial abnormalities were retrospectively analyzed. The CT images were examined for fossa navicularis magna (FNM), basilar processes (BP), canalis basilaris medianus (CBM), tubercle at the anterior margin of the foramen magnum (TFM), condylus tertius (CT), and arcus praebasiooccipitalis (AP). FNM was the most common variation, identified in 107 cases (24.9%), followed by CBM (9.6%), BP (7.2%), and TFM (4.9%). CT (1.6%) and AP (0.5%) were rare. The CBM appeared as superior recess (5.1%), channel (2.6%), and inferior recess (2.3%) types. No significant sex differences were found for any variant (p > 0.05). These findings indicate that clival variations are relatively common in the Thai population, with FNM being the most prevalent. Knowledge of these variations is essential for accurate radiological interpretation and for planning neurosurgical procedures involving the skull base. Population-specific data such as these are crucial to improve diagnostic accuracy and surgical safety among Thai individuals.

KEYWORDS: clivus variation, anatomical variation, computed tomography, fossa navicularis magna, canalis basilaris medianus, skull base

Citation: Yurasakpong, L., Suwannakhan, A., Asuvapongpatana, S. et al. Radiological Assessment of Clival Morphological Variants in the Thai Population Using Computed Tomography. Bratisl. Med. J. (2025). https://doi.org/10.1007/s44411-025-00438-5

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์ รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

การศึกษานี้เป็นการตรวจสอบช่องว่างกลางคอนดิลาร์ในฐานกะโหลกศีรษะด้วยภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ พบการมีอยู่ของช่องดังกล่าวในร้อยละ 10.5 ของผู้ตรวจและร้อยละ 6 ของด้านกะโหลก ซึ่งช่วยให้แพทย์และศัลยแพทย์คุ้นเคยกับความแปรผันของกายวิภาคเพื่อวางแผนการผ่าตัดอย่างปลอดภัย

ที่มาและความสำคัญ

ช่องว่างกลางคอนดิลาร์ (intermediate condylar canal) เป็นช่องเล็ก ๆ บนฐานกะโหลกศีรษะที่อยู่ใน fossa condyloid ด้านข้างของ condyle หลังศีรษะและด้านหลัง–ด้านกลางของ foramen jugulare โครงสร้างนี้มีการกล่าวถึงในตำราน้อยมากและยังไม่มีการศึกษาทางรังสีอย่างละเอียดมาก่อน งานวิจัยนี้จึงตรวจสอบการมีอยู่ของช่องว่างกลางคอนดิลาร์ในชุดข้อมูลการสแกนด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์จากอาสาสมัครชาวอินเดียจำนวน 490 ราย (820 ด้าน) พบช่องนี้ในร้อยละ 10.5 ของผู้ตรวจและร้อยละ 6 ของด้านกะโหลก พร้อมทั้งพบอุบัติการณ์แบบสองข้างและหนึ่งข้าง ซึ่งมีความสำคัญต่อศัลยแพทย์ฐานกะโหลกศีรษะเนื่องจากเป็นบริเวณที่เชื่อมต่อกับแนวทางผ่าตัดหลายแนว งานนี้เป็นการศึกษาพื้นฐานด้านรังสีวิทยาที่เปิดทางให้มีการศึกษาต่อในตัวอย่างกะโหลกจริงจากประชากรต่างเชื้อชาติได้ในอนาคต

Abstract

Intermediate condylar canal is a skull base canal in the condyloid fossa, located laterally to the occipital condyles and posteromedially to the jugular foramen. Despite its presence in the human skull base, this structure is rarely mentioned in textbooks and has not previously been examined radiologically. This study aimed to investigate the prevalence of intermediate condylar canal in CQ500 dataset, an open-access computed tomography scans of Indian population. A total of 490 head and neck computed tomography scans were thoroughly investigated. The presence of the intermediate condylar canal was investigated by two observers. Our results indicated the intermediate condylar canal was found in 10.5% of subjects (43 out of 410 individuals) or 6% of sides (49 out of 820 sides). Bilateral prevalence and unilateral prevalence were 1.5% (6 subjects) and 9% (37 subjects), respectively. No significant difference was found between sides. The width of these canals was 2.0 ± 0.5 mm (1.1–3.5 mm range). It is important to surgeons to be aware and familiar of intermediate condylar canal as it is located at the crucial crossroad of various surgical skull base approaches. This study serves as the fundamental research and further studies could include the investigation of intermediate condylar canal in skeletal specimens of various ethnic origins and imaging study to examine the content of the canals.

KEYWORDS: Intermediate condylar canal, Skull base, Anatomical variation, Computed tomography, Condyloid fossa

Citation: Pitaksinagorn, W., Pongruengkiat, W., Iwanaga, J., Tubbs, R. S., Sangchay, N., Yurasakpong, L., Taradolpisut, N., Triantafyllou, G., & Suwannakhan, A. (2025). Radiological study of the intermediate condylar canal. Bratislava Medical Journal, 126, 3349–3353. https://doi.org/10.1007/s44411-025-00378-0

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่อนักศึกษาที่ทำวิจัย: นางสาวนภาวรรณ ธราดลพิศุทธ์
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

รายงานนี้นำเสนอรูเปิดปล่อยเลือดที่ผิดปกติในกระดูกขมับของผู้ป่วยชายอายุ 64 ปี ซึ่งไม่ตรงกับรูเปิดที่อธิบายไว้ก่อนหน้านี้ การรู้จักรูปแบบความแปรผันเช่นนี้สำคัญเพื่อลดการตีความผิดพลาดในภาพถ่ายและป้องกันภาวะแทรกซ้อนในการผ่าตัดฐานกะโหลกศีรษะ

ที่มาและความสำคัญ

รูเปิดปล่อยเลือด (emissary foramen) เป็นช่องขนาดเล็กในกระดูกกะโหลกศีรษะที่เชื่อมต่อระบบหลอดเลือดดำภายในกะโหลกกับเครือข่ายหลอดเลือดดำภายนอก ทั้งนี้รูเปิดปล่อยเลือดที่พบบ่อยได้รับการอธิบายอย่างดีแล้ว แต่ความแปรผันที่ผิดปกติยังไม่ได้รับความสนใจเพียงพอ การศึกษานี้รายงานกรณีรูเปิดปล่อยเลือดที่ไม่ปกติในกระดูกข้างขมับของผู้ป่วยชายอายุ 64 ปีจากภาพถ่ายเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความละเอียดสูง พบช่องเปิดขนาด 3.15 มม. ที่แยกออกจากโพสท์เกลนอยด์ฟอราเมนและไม่พบในฝั่งตรงข้าม โดยตำแหน่งของรูเปิดนี้มีแนวโน้มแสดงการเชื่อมต่อหลอดเลือดดำจากพีทีรอยด์เวนัสเพล็กซัสสู่ช่องหลอดเลือดดำภายในกะโหลก การรับรู้รูเปิดที่ผิดปกติประเภทนี้มีความสำคัญต่อการตีความภาพทางการแพทย์ ป้องกันการวินิจฉัยผิดพลาด และเตรียมการผ่าตัดฐานกะโหลกศีรษะอย่างรอบคอบเพื่อหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อนเช่นเลือดออกโดยไม่คาดคิด

Abstract

The sternalis muscle, a well-documented anatomical variation in the chest muscles, has garnered attention in anatomical research but remains relatively unfamiliar to clinicians and radiologists. This variation exhibits a wide array of descriptions and classifications in the literature, emphasizing its highly variable characteristics. This study presents a new variant of the sternalis muscle with seven muscle bellies in a 79-year-old male donor. Bilateral accessory heads of the sternocleidomastoid muscles gave rise to two superior heads. Furthermore, five additional heads originated from the pectoralis major fascia, with three on the left and two on the right, together having widths of 6.6 cm on the left and 5.3 cm on the right. Innervation of the inferior heads was provided by the intercostal nerves. The configuration of the sternalis muscle with seven heads found in this study is exceptionally distinctive and has never been reported. This unique anatomical variation, coupled with three-dimensional imaging using photogrammetry, offers valuable insights for clinicians, especially in the context of breast surgery.

KEYWORDS: Emissary foramen, Temporal bone, Anatomical variation, Skull base, Venous anatomy

Citation: Triantafyllou, G., Papadopoulos-Manolarakis, P., Suwannakhan, A., & Piagkou, M. (2025). An unusual emissary foramen of the temporal bone. Surgical and Radiologic Anatomy, 47, Article 236. https://doi.org/10.1007/s00276-025-03753-2

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

การศึกษาพบความแปรผันทางกายวิภาคของ clivus ในร้อยละ 12.5 ของกะโหลกศีรษะแห้งจากประชากรภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย โดยร่อง fossa navicularis magna และตุ่มที่ขอบด้านหน้าของ foramen magnum เป็นความแปรผันที่พบได้บ่อยที่สุด ข้อมูลนี้มีประโยชน์ต่อการตีความภาพและการวางแผนทางศัลยกรรมฐานกะโหลกศีรษะ

ที่มาและความสำคัญ

การแปรผันทางกายวิภาคของกระดูก clivus ซึ่งเป็นส่วนฐานของกะโหลกศีรษะที่อยู่ใกล้โครงสร้างทางประสาทและหลอดเลือดสำคัญ มีความเกี่ยวข้องทั้งในด้านคลินิกและพัฒนาการ แต่มีข้อมูลจำกัดในประชากรเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การศึกษานี้จึงตรวจสอบความชุกและลักษณะมอร์โฟเมตริกของความแปรผันต่าง ๆ ของกระดูก clivus ในกะโหลกศีรษะแห้งจากประชากรภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทยจำนวน 304 ซาก โดยประเมินรูปร่าง ขนาด ความสูง และความกว้างของความแปรผันที่พบมากที่สุด เช่น ร่อง fossa navicularis magna และตุ่มที่ขอบด้านหน้าของ foramen magnum โดยพบความแปรผันเหล่านี้ในร้อยละ 12.5 ของตัวอย่าง ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานที่สำคัญสำหรับการตีความภาพถ่ายทางรังสีและการผ่าตัดฐานกะโหลกศีรษะในบริบททางคลินิกและกายวิภาคศาสตร์

Abstract

Purpose

Anatomical variations of the clivus may have clinical and embryological relevance but remain underexplored in specific populations. This study investigated the prevalence and morphometric characteristics of clival anatomical variants in dried human skulls from the Northeastern Thai population.

Methods

Three hundred four dried human skulls (282 males, 22 females) were examined macroscopically. Variations of the clivus were identified and recorded by two independent observers, with discrepancies resolved by consensus. Descriptive statistics were used to report prevalence. Morphometric measurements (height and breadth) were taken for applicable variants using a digital caliper. Chi-square tests assessed sex differences.

Results

Fossa navicularis magna and tubercle at the anterior margin of the foramen magnum were the most prevalent variants, each observed in 38 skulls (12.5%). The basilar processes were found in 12 skulls (3.9%), condylus tertius in 5 skulls (1.6%), and prebasioccipital arch in 1 skull (0.3%). These variations showed variable morphometry. Fossa navicularis magna averaged 5.1 mm in height and 4.1 mm in breadth; tubercle at the anterior margin of the foramen magnum, 2.7 mm in breadth; basilar processes, 3.9 mm in height; condylus tertius, 6.3 mm in height and 6.9 mm in breadth; and prebasioccipital arch, 10.5 mm in height and 15.5 mm in breadth. No significant sex differences were found for fossa navicularis magna (p = 0.40), tubercle at the anterior margin of foramen magnum (p = 0.61) or basilar process (p = 0.67).

Conclusion

Clival variants, especially fossa navicularis magna and anterior tubercles, were found in 12.5% of skulls in this first study on Northeastern Thais. These may impact imaging interpretation and skull base surgery, reiterating the need for anatomical awareness in clinical contexts.

KEYWORDS: Clivus, Anatomical variation, Morphometry, Skull base, Northeastern Thai population

Citation: Yurasakpong, L., Suwannakhan, A., Asuvapongpatana, S. et al. Anatomical and morphometric study of variations of the clivus in dried human skulls from the northeastern Thai population. Surg Radiol Anat47, 214 (2025). https://doi.org/10.1007/s00276-025-03732-7

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์ รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

กรณีศึกษาเกี่ยวกับความผิดปกติของ craniovertebral junction (CVJ) ได้แก่ atlantooccipital assimilation และความบกพร่องของ anterior และ posterior arch ของ atlas ที่หายากมาก การศึกษานี้เน้นความสำคัญของการทำความเข้าใจความผิดปกติทางกายวิภาค เพื่อช่วยในการวินิจฉัยและการวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

ที่มาและความสำคัญ

Craniovertebral junction (CVJ) เป็นส่วนสำคัญของกระดูกและเอ็นบริเวณฐานกะโหลกและกระดูกต้นคอที่มีบทบาทสำคัญต่อการรองรับและการเคลื่อนไหวของศีรษะ รวมถึงการป้องกันไขสันหลังและก้านสมอง ความผิดปกติหรือความแปรปรวนในบริเวณนี้อาจส่งผลต่อเสถียรภาพของโครงสร้าง ทำให้เกิดการกดทับไขสันหลัง หรือปัญหาทางระบบประสาทได้ การรายงานกรณีนี้นำเสนอความผิดปกติที่หายากมาก เช่น atlantooccipital assimilation (AS) และความบกพร่องของโครงสร้าง anterior และ posterior arch ซึ่งไม่เคยมีการรายงานมาก่อน การศึกษาเหล่านี้จึงมีความสำคัญในการเสริมสร้างความเข้าใจทางกายวิภาคของ CVJ เพื่อประเมินและวินิจฉัยได้อย่างถูกต้องแม่นยำ

Abstract

In this report, atlantooccipital assimilation (AS), anterior arch defect (AAD), and posterior arch defect (PAD) of the atlas, and several variations around the craniocervical junction were identified on computed tomography (CT) of a patient of unknown sex and age. Coronal and sagittal CT scans showed AS and bilateral fusion of the atlas and the base of occipital bone. Axial CT scan at the atlas revealed PAD type B on the left side and midline AAD. Morphometric measurements indicated a potential ventral spinal cord compression. In addition, mid-sagittal CT revealed the presence of fossa navicularis magna and incomplete formation of the transverse foramen on the right side. This study reports an extremely rare AS associated with AAD, PAD, and other variations of the clivus and the atlas. To our knowledge, no similar case has been reported in the literature.

KEYWORDS: Cervical vertebrae, Cervical atlas, Skull base, Klippel-Feil syndrome, Anatomic variation

Citation: Suwannakhan, A., Trerattanavong, P., Yurasakpong, L., Kirisattayakul, W., Kruepunga, N., Tuntiseranee, K., Rumpansuwon, K., & Senarai, T. (2024). Atlantooccipital assimilation associated with combined atlas arch defect: A radiological case report. Anatomy & Cell Biology, 57(2), 281-287.
DOI: https://doi.org/10.3390/biomedicines12030659

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์, อาจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์, อาจารย์ นพ.เกียรติยศ ตันติเศรณี
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

รายงานนี้เป็นกรณีแรกที่พบ transverse basilar cleft (TBC) ในผู้ป่วย hemifacial microsomia (HFM) โดยพบความผิดปกติที่กระดูก clivus ซึ่งอาจมีความสัมพันธ์กับกลไกทางพันธุกรรม การศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเข้าใจความผิดปกติทางกายวิภาคในผู้ป่วย HFM เพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้องและแม่นยำ

ที่มาและความสำคัญ

Hemifacial microsomia (HFM) เป็นภาวะความผิดปกติทางโครงสร้างของใบหน้าครึ่งซีกที่พบได้บ่อยรองจากปากแหว่งเพดานโหว่ โดยมีความหลากหลายในลักษณะของความผิดปกติ เช่น ความสั้นของกระดูกขากรรไกรล่างและการเคลื่อนตำแหน่งของข้อต่อขากรรไกรล่าง ซึ่งส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของกระดูกและเนื้อเยื่อบริเวณใบหน้า ในกรณีศึกษานี้พบว่าผู้ป่วย HFM มีความผิดปกติของกระดูก clivus โดยเกิด transverse basilar cleft (TBC) ซึ่งเป็นลักษณะของรอยแยกที่ยังไม่เคยถูกบันทึกในผู้ป่วยกลุ่มนี้มาก่อน การศึกษานี้จึงมีความสำคัญในการเปิดเผยความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนระหว่าง HFM และโครงสร้างกระดูกฐานกะโหลก เพื่อให้แพทย์และนักรังสีวิทยาสามารถพิจารณาความผิดปกติที่เกี่ยวข้องในการวินิจฉัยและวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม

Abstract

Transverse basilar cleft (TBC) is an extremely rare variation of the clivus or the basilar part of the occipital bone. In this report, a unilateral transverse basilar fissure was found at the clivus in a head computed tomography of an 18-year-old female patient diagnosed with hemifacial microsomia (HFM). Image analysis of this patient showed shortening of the ramus of the right mandible along with medial displacement of the right temporomandibular joint and hypoplastic right maxilla. In addition, observation of the clivus showed a cleft between the basioticum and basioccipital bones at the level of the pharyngeal tubercle on the right side. This cleft was identified as TBC. Clival variations, TBC included, attributed to HFM have never been reported. This report draws attention to the complex relationship between abnormal development of clivus and HFM syndrome, and sheds light on a possible genetic and molecular association between these two conditions.

KEYWORDS: Craniofacial abnormalities, Congenital defects, Skull, Skull base, Anatomic variation

Citation: Yurasakpong, L., Suwannakhan, A., Iwanaga, J., Tubbs, R. S., Chaiyamoon, A., Kruepunga, N., Asuvapongpatana, S. & Sudsang, T. (2024). Complete transverse basilar cleft associated with hemifacial microsomia. Anatomy and Cell Biology, 57, 473-475
DOI: https://doi.org/10.3390/biomedicines12030659

RELATED SDGs:

3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING

ผู้ให้ข้อมูล: อาจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: อาจารย์ ดร.ลภัสรดา ยุรศักดิ์พงศ์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์, รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อธิคุณ สุวรรณขันธ์
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล