Highlight
โปรตีนไฮโดรไลเสทจากเลือดปลาทูน่า (TBH) ช่วยเพิ่มความทนทานและลดความล้าจากการออกกำลังกายในสัตว์ทดลอง โดยส่งเสริมการสะสมไกลโคเจน เพิ่มการผลิต ATP และกระตุ้นวิถี AMPK/SIRT1/PGC-1α ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างไมโทคอนเดรีย ทั้งยังไม่พบความเป็นพิษในขนาดที่ทดสอบ ผลการศึกษาสนับสนุนศักยภาพของ TBH ในการพัฒนาเป็นอาหารฟังก์ชันหรือผลิตภัณฑ์เสริมโภชนาการ พร้อมเพิ่มมูลค่าให้เลือดปลาทูน่าซึ่งเป็นผลพลอยได้จากอุตสาหกรรม
ที่มาและความสำคัญ
ในปัจจุบัน ความสนใจด้านการออกกำลังกายและสุขภาพร่างกายที่ดีเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้มีความต้องการผลิตภัณฑ์อาหารฟังก์ชันและอาหารเสริมที่ช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อและเพิ่มสมรรถภาพทางกายมากขึ้น โดยภาวะเมื่อยล้าของกล้ามเนื้อและการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อมักเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นจากการออกกำลังกายอย่างหนัก ซึ่งมีสาเหตุหลักจากการสลายตัวของโปรตีนในกล้ามเนื้อร่วมกับการสะสมของอนุมูลอิสระ (ROS) ภายในเซลล์กล้ามเนื้อ การผลิต ROS ในปริมาณมากส่งผลให้เกิดความเครียดออกซิเดชัน ซึ่งทำให้การทำงานของกล้ามเนื้อแย่ลงและเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ ดังนั้น การพัฒนากลยุทธ์เพื่อลดความเครียดออกซิเดชันและเร่งกระบวนการฟื้นฟูกล้ามเนื้อจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับนักกีฬา ผู้ที่ออกกำลังกายเป็นประจำ และผู้ที่ต้องการรักษามวลกล้ามเนื้อ
ปัจจุบันเลือดปลาทูน่าเป็นของเสียจากอุตสาหกรรมที่ยังไม่ได้ใช้ประโยชน์ ทั้งที่อุดมด้วยกรดอะมิโนและแร่ธาตุสำคัญ อีกทั้งยังมีรายงานว่าเปปไทด์จากน้ำต้มปลาทูน่าสามารถยับยั้งเอนไซม์ ACE และกระตุ้นการเกิด apoptosis ในเซลล์มะเร็งเต้านม อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีการศึกษาอย่างชัดเจนเกี่ยวกับศักยภาพของไฮโดรไลเซตจากเลือดปลาทูน่าในการเป็นวัตถุดิบเชิงหน้าที่เพื่อการฟื้นฟูกล้ามเนื้อ งานวิจัยนี้จึงมุ่งพัฒนาไฮโดรไลเซตจากเลือดปลาทูน่าเพื่อใช้เป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพกล้ามเนื้อ พร้อมส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและยั่งยืน
ภาวะความล้าของกล้ามเนื้อจากการออกกำลังกายแบบทนทาน (exercise-induced muscle fatigue) เป็นภาวะที่ส่งผลให้สมรรถนะในการออกกำลังกายลดลง โดยมีปัจจัยสำคัญ ได้แก่ การลดลงของแหล่งพลังงาน การสะสมของสารเมแทบอไลต์ และภาวะ oxidative stress ทั้งนี้ AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling pathway มีบทบาทสำคัญในการควบคุมสมดุลพลังงาน การสร้างไมโทคอนเดรีย และการผลิตพลังงาน ซึ่งมีส่วนช่วยในการคงสมรรถนะของกล้ามเนื้อและชะลอการเกิดความล้า
ปัจจุบันมีความสนใจในการนำสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพจากแหล่งธรรมชาติมาพัฒนาเพื่อช่วยลดความล้าจากการออกกำลังกาย ขณะเดียวกัน ผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมอาหารยังเป็นแหล่งของโปรตีนและสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่มีศักยภาพแต่ยังไม่ได้รับการใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมปลาทูน่าที่ก่อให้เกิดผลพลอยได้จำนวนมาก เช่น หัว กระดูก หนัง อวัยวะภายใน และเลือด การนำ เลือดปลาทูน่า ซึ่งเป็นผลพลอยได้ที่ยังมีการใช้ประโยชน์ค่อนข้างจำกัดมาเพิ่มมูลค่า จึงสามารถช่วยลดของเสียและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้
การย่อยโปรตีนจากเลือดปลาทูน่าด้วยเอนไซม์ทำให้ได้ tuna blood hydrolysate (TBH) ซึ่งประกอบด้วยกรดอะมิโนและ bioactive peptides ที่มีศักยภาพทางชีวภาพ อย่างไรก็ตาม แม้จะมีรายงานว่า TBH มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ รวมทั้งมีองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับ energy metabolism แต่ข้อมูลเกี่ยวกับฤทธิ์ลดความล้าในสัตว์ทดลองและกลไกที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมพลังงานและการทำงานของไมโทคอนเดรียยังมีจำกัด
ดังนั้น การศึกษานี้จึงมุ่งประเมินศักยภาพของ TBH ในการเพิ่มความทนทานและลดความล้าจากการออกกำลังกาย รวมถึงศึกษากลไกผ่าน AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling pathway และวิเคราะห์ bioactive peptides ที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการพัฒนา TBH เป็น functional food หรือ nutritional supplement ตลอดจนส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าและการใช้ประโยชน์จากผลพลอยได้ของอุตสาหกรรมปลาทูน่าอย่างยั่งยืน
Abstract
Exercise-induced muscle fatigue is associated with energy depletion, metabolite accumulation, and oxidative stress. These processes are closely linked to molecular mechanisms involving the AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling pathway, which plays a crucial role in regulating energy homeostasis and mitochondrial biogenesis in response to exercise and nutritional interventions. Tuna blood hydrolysate (TBH) is a potential source of bioactive peptides that may regulate energy metabolism and alleviate exercise-induced muscle fatigue. Therefore, this study aimed to evaluate the effects of TBH as a nutritional supplement on muscle endurance and its anti-fatigue properties in vivo, as well as to identify its bioactive peptides using LC-MS/MS. The findings indicated that TBH significantly increased the time to exhaustion and also had no adverse effects. The liver and skeletal muscle glycogen were significantly increased after administration. TBH induced gene expression that associated with mitochondrial biogenesis. Additionally, the TBH significantly increased the expression of AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling proteins. LC-MS/MS analysis identified over 14,000 peptides, with ATFSPYRDRIPLQIVR as the most abundant, and several peptides predicted to exhibit antioxidant and anti-inflammatory activities.
KEYWORDS: Tuna blood hydrolysate (TBH), Muscle fatigue, Energy production, Mitochondrial biogenesis, AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling
Citation: Rodthayoy, D., Chonpathompikunlert, P., Rungruang, P., Klaypradit, W., Sansri, V., Saleeon, W., & Sroyraya, M. (2026). Tuna blood hydrolysate mitigates exercise-induced muscle fatigue via energy metabolism and mitochondrial biogenesis. Food Bioscience, 109482. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2026.109482
RELATED SDGs:
SDG Goal หลัก ที่เกี่ยวข้อง
3. GOOD HEALTH AND WELL-BEING
SDG Goal ที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ
12. RESPONSIBLE CONSUMPTION PRODUCTION
ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มรกต สร้อยระย้า
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มรกต สร้อยระย้า
ชื่อนักศึกษาที่ทำวิจัย: Daraphan Rodthayoy
Credit ภาพ: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มรกต สร้อยระย้า
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล
Tags: AMPK/SIRT1/PGC-1α signaling, Energy production, Mitochondrial biogenesis, Muscle fatigue, Tuna blood hydrolysate (TBH)