Highlight

งานวิจัยประเมินศักยภาพ biofloc meal จากบ่อกุ้งเป็นวัตถุดิบทดแทน fishmeal และเพิ่มภูมิคุ้มกันและการรอดของกุ้งขาวแวนนาไมเมื่อให้ติดเชื้อ Vibrio harveyi พบว่าการแทน fishmeal ด้วย biofloc 25–75% เพิ่ม จำนวนเม็ดเลือดและการกินเชื้อ โดยสูตร 25% ให้อัตราการรอดสูงสุดใกล้เคียง β-glucan และลดความเสียหายของอวัยวะจากเชื้อ Vibrio harveyi

ที่มาและความสำคัญ

การเพาะเลี้ยงกุ้งขาวได้รับผลกระทบมากจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Vibrio harveyi ทำให้เกิดการสูญเสียและลดผลผลิต ขณะเดียวกันอาหารกุ้งที่พึ่งพา fishmeal มีต้นทุนสูงและมีข้อจำกัดด้านความยั่งยืน จึงมีความจำเป็นต้องหาแหล่งโปรตีนทดแทนที่หากช่วยเสริมภูมิคุ้มกันด้วย จะมีประโยชน์ลดต้นทุน และเพิ่มปริมาณผลผลิตในอุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงกุ้ง งานวิจัยนี้จึงศึกษาการใช้ biofloc meal จากระบบบ่อกุ้งเป็นวัตถุดิบทดแทน fishmeal และประเมินศักยภาพในการเพิ่มภูมิคุ้มกันและเพิ่มการรอดของกุ้งเมื่อติดเชื้อ V. harveyi

Abstract

Vibrio harveyi (V. harveyi) is a major bacterial pathogen that significantly impacts shrimp cultivation. This study aimed to evaluate the potential of bioflocs, harvested from shrimp pond systems, as a fishmeal substitute to combat V. harveyi infection in shrimp Penaeus vannamei (P. vannamei). Shrimp were fed with 6 diet formulations: Four experimental diets in which fishmeal was replaced with biofloc meal at 25, 50, 75 and 100 % (designated B25, B50, B75, and B100, respectively), a fishmeal-based control diet without biofloc (B0), and a positive control diet supplemented with β-glucan (BG). Feeding trials were conducted for 30 days, followed by a challenge with V. harveyi. Growth performance, survival rates, total hemocyte count (THC), phagocytic activity, and histopathological changes were evaluated. The results demonstrated that all biofloc-fed groups had growth performance comparable to the B0 and BG groups. Shrimp fed with the B25, B50, and B75 diets exhibited significantly enhanced immune responses, with elevated THC and phagocytic activity. In the V. harveyi challenge, the B25 group showed the highest survival rate among biofloc diets, comparable to that of the BG group. Histological analysis revealed that B25 and B50 diets reduced hepatopancreatic and muscle damage associated with infection. In conclusion, this study provides evidence that substituting fishmeal with biofloc (25 – 50 %) effectively enhances immune function and confers protection against V. harveyi infection in P. vannamei, supporting its potential as a sustainable functional feed ingredient in shrimp aquaculture.

KEYWORDS: Biofloc technology, Penaeus vannamei, Vibrio harveyi, Shrimp feed, Immunostimulatory activity, Total hemocyte count, Phagocytic activity

Citation: Promthale, P., Withyachumnarnkul, B., Pudgerd, A., Chongsa, W., Pratoomthai, B., Gangnonngiw, W., Vanichviriyakit, R., & Wongprasert, K. (2025b). Biofloc Meal-based Diets Enhance Immunostimulatory Activity and Survival of Penaeus vannamei Against Vibrio harveyi. Trends in Sciences, 23(1), 10950.
DOI: https://doi.org/10.48048/tis.2026.10950

RELATED SDGs:

SDG Goal หลัก ที่เกี่ยวข้อง

14. Life below water

SDG Goal ที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ

12. Responsible consumption production

ผู้ให้ข้อมูล: ศาสตราจารย์ ดร.กนกพรรณ วงศ์ประเสริฐ
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ศาสตราจารย์ ดร.กนกพรรณ วงศ์ประเสริฐ รองศาสตราจารย์ ดร.รพีพรรณ วานิชวิริยกิจ
แหล่งทุนวิจัย: Fundamental Fund
Credit ภาพ: ศาสตราจารย์ ดร.กนกพรรณ วงศ์ประเสริฐ
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

รางวัลนี้สะท้อนถึงความรู้ ความสามารถ ความวิริยะอุตสาหะ และการปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพของอาจารย์ทั้งสามท่าน ตลอดจนผลงานวิจัยอันเป็นเลิศในสาขาวิชากายวิภาคศาสตร์ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนามหาวิทยาลัย สังคม และประเทศชาติ โดยอาศัยหลักคุณธรรมและจริยธรรมในการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง

ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ขอร่วมแสดงความภาคภูมิใจในความสำเร็จของอาจารย์ทั้งสามท่านมา ณ โอกาสนี้

ที่ปรึกษา การเขียนข่าวเพื่อประชาสัมพันธ์: รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา
เขียนข่าว: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล
เครดิตภาพ: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล
เว็บมาสเตอร์: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

งานวิจัยนี้ได้เน้นย้ำถึงประเด็นสำคัญเกี่ยวกับประสิทธิภาพของอาหารกุ้ง โดยมีใจความหลักดังนี้: อาหารที่ลดปลาป่นแต่เพิ่มกากถั่วเหลือง (สูตร F2 และ F3) กลับให้ผลการเจริญเติบโต (น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นและการเติบโตเฉลี่ยต่อวัน) ที่ดีกว่าอาหารที่มีปลาป่นสูง (สูตร F1) อย่างมีนัยสำคัญ กุ้งแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการปรับตัวได้ดีต่อองค์ประกอบอาหารที่หลากหลาย การประเมินผลกระทบของอาหารต่อกุ้งควรพิจารณาปัจจัยที่หลากหลาย นอกเหนือจากการเจริญเติบโตเพียงอย่างเดียว โดยรวมถึงการทำงานของระบบทางเดินอาหารและสรีรวิทยา เช่น ระยะเวลาการเคลื่อนที่ของอาหารในลำไส้ (GPT), การคงอยู่ของอาหารในลำไส้ (GRT) และการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ตับและตับอ่อน (R-cell)

ที่มาและความสำคัญ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบของสูตรอาหารกุ้งสามชนิด ซึ่งมีปริมาณปลาป่น (Fish Meal – FM) และกากถั่วเหลือง (Soybean Meal – SBM) ที่แตกต่างกัน (F1: FM สูง, F2: ผสม, F3: SBM สูง) ต่อการเจริญเติบโตและการทำงานของระบบทางเดินอาหารของกุ้ง โดยทำการทดลองเป็นระยะเวลา 28 วัน

Abstract

This study evaluated the growth and gut performance of shrimp fed three isonitrogenous diets (37% crude protein) with varying inclusions of fish meal (FM) and soybean meal (SBM): F1 (27.5% FM), F2 (10% FM + 23.5% SBM), and F3 (38% SBM). Over a 28-day period, feed intake, feed conversion ratio (FCR), and survival rates showed no significant differences among the groups. However, shrimp fed F2 and F3 exhibited significantly higher weight gain and average daily growth (ADG) compared to those fed F1 (P < 0.05). Gut performance analysis revealed that F3 consistently had the highest gut passage time (GPT), while F1 had the lowest. By day 28, shrimp fed F2 displayed elevated gut retention time (GRT). F1-fed shrimp showed a high gut passage rate (GPR), whereas F3-fed shrimp had a low GPR until day 21, with differences becoming negligible by day 28. Histological examination of the hepatopancreas revealed an increased R-cell population in shrimp fed F3. These findings highlight the adaptability of shrimp to different dietary compositions and underscore the importance of considering multiple factors when assessing the impacts of feed on growth and physiology.

KEYWORDS: Gut performance, Fish meal, Soybean meal, Hepatopancreas

Citation: Kasamechotchung, C., Munkongwongsiri, N., Plaipetch, P. et al. Effect of partial and total replacement of fishmeal by soybean meal in feed on growth and gut performance of Penaeus vannamei. Sci Rep15, 451 (2025). https://doi.org/10.1038/s41598-024-83494-1

RELATED SDGs:

SDG Goal หลัก ที่เกี่ยวข้อง

14. LIFE BELOW WATER

SDG Goal ที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ

4. QUALITY EDUCATION

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ รองศาสตราจารย์ ดร.รพีพรรณ วานิชวิริยกิจ
แหล่งทุนวิจัย: The NSRF via the Program Management Unit for Human Resources & Institutional Development, Research and Innovation (Grant No: B05F640137) and National Science, Research and Innovation Fund, Thailand Science, Research and Innovation (TSRI) (P2351473)
ภาพถ่าย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

งานวิจัยนี้ถือเป็นการศึกษาแรกที่แสดงให้เห็นว่าสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับการผสมพันธุ์ของเพศเมียสามารถควบคุมการแสดงออกและความอุดมสมบูรณ์ของนิวโรเปปไทด์ที่เกี่ยวข้องกับการรับกลิ่น ซึ่งให้ข้อมูลเชิงลึกที่มีคุณค่าสำหรับการจัดการการผสมพันธุ์ของกุ้งก้ามกรามในการผลิตเชิงพาณิชย์เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

ที่มาและความสำคัญ

จากการศึกษาเบื้องต้นของเรา พบว่าสารดึงดูดหรืออาจเป็นฟีโรโมนที่หลั่งออกมาจากกุ้งก้ามกรามเพศเมียที่อยู่ในระยะลอกคราบและพร้อมผสมพันธุ์ (Macrobrachium rosenbergii) สามารถกระตุ้นการแสดงออกของฮอร์โมนอินซูลินคล้ายแอนโดรจีนิกจากต่อมสร้างฮอร์โมนเพศผู้ในระบบการเพาะเลี้ยงร่วมกันได้

สารดึงดูดนี้จะถูกรับรู้โดยตัวรับกลิ่นที่มีขนรับความรู้สึก (setae) ซึ่งอยู่บนหนวดคู่หน้าด้านข้างที่สั้น (short lateral antennules หรือ slAn) ของกุ้งก้ามกรามเพศผู้ สัญญาณประสาทที่เกิดขึ้นนี้จะถูกส่งต่อไปยังศูนย์กลางระบบประสาท (central nervous system หรือ CNS) โดยมี นิวโรเปปไทด์ อย่างน้อย 4 ชนิดเป็นสื่อกลาง ได้แก่ neuropeptide F (NPF), short NPF (sNPF), tachykinin (TK), และ allatostatin-A (ATS-A) ซึ่งพบการแสดงออกของยีนที่สร้างนิวโรเปปไทด์เหล่านี้ในการศึกษาปัจจุบัน เพื่อทำความเข้าใจถึงบทบาทหน้าที่ของนิวโรเปปไทด์ในกลุ่มนี้ การศึกษาลักษณะการแสดงออกของยีนที่สัมพันธ์กับรูปแบบการเลี้ยงที่กล่าวข้างต้น

Abstract

Our previous studies revealed a mating attractant or possibly a pheromone released from molting reproductive mature female prawns, Macrobrachium rosenbergii, stimulates the expression of insulin-like androgenic gland hormones in a co-culture system. The released attractant is perceived by olfactory receptors with setae located on the short lateral antennules (slAn), which connect to the olfactory neuropil in the central nervous system (CNS) of male prawns. This neural signaling propagating through the CNS is mediated by at least four neuropeptides, namely neuropeptide F (NPF), short NPF (sNPF), tachykinin (TK), and allatostatin-A (ATS-A) whose transcripts have been detected in the present study. These deduced sequences, along with their conserved domains, serve as signatures of the identified neuropeptides, which were then compared with those found in other crustaceans and insects, whose nucleotide sequences were obtained from the nucleotide database. RT-PCR identified the expressions of the transcripts encoding these neuropeptides in the CNS. In situ hybridization specifically localized these transcripts in olfactory-associated neurons of cluster 9/11 of the deutocerebrum. Quantitative real-time PCR was used to quantify the expressions of the transcripts in response to the female attractants under different co-culture conditions: males with molting females (G1), males with intermolt females (G2), and slAn ablated males with molting females (G3). The transcripts were significantly increased on days 4–8 in the brain (Br) of males in G1 but not in G2 and G3. This suggests that expressions of the transcripts encoding the neuropeptides are associated with the perception of female mating pheromones through the slAn. This study is the first to show that female mating chemicals regulate the expressions and abundance of the olfactory neuropeptides, thus providing valuable insights for manipulation of mating of this species in aquaculture production.

KEYWORDS: Molting pheromone, Neuropeptide, Nervous system, Short neuropeptide F, Tachykinin, Olfactory pathway

Citation: Kruangkum, T., Jaiboon, K., Vanichviriyakit, R., Sobhon, P., Chotwiwatthanakun, C. (2025). Upregulation of olfactory-related neuropeptide transcripts in male Macrobrachium rosenbergii in correlation to pheromone perception from molting females. Comp Biochem Physiol A Mol Integr Physiol. 302; 111812. https://doi.org/10.1016/j.cbpa.2025.111812

RELATED SDGs:

SDG Goal หลัก ที่เกี่ยวข้อง

14. LIFE BELOW WATER

SDG Goal ที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ

4. QUALITY EDUCATION

ผู้ให้ข้อมูล: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ รองศาสตราจารย์ ดร.รพีพรรณ วานิชวิริยกิจ
แหล่งทุนวิจัย: The Office of the Permanent Secretary, Ministry of Higher Education, Science, Research, and Innovation (OPS MHESI), Thailand Science Research and Innovation (TSRI) (Grant No. RGNS 63–152)
ภาพถ่าย: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธนพงศ์ เครื่องคำ
Webmaster: ว่าที่ ร.อ. นเรศ จันทรังสิกุล

การปรากฎและการกระจายของโปรตีน Niemann-Pick type 2C (NPC2) ในทางเดินสืบพันธุ์ของกุ้ง และบาทบาทในการปรับเปลี่ยนคลอเรสเตอรอลบนผิวเซลล์อสุจิเมื่อมาถึงท่อนำอสุจิ

ที่มาและความสำคัญ
การนำออกของคอเลสเตอรอล (cholesterol) บนผิวเซลล์อสุจิเป็นเหตุการณ์ทางโมเลกุลที่สำคัญในการทำให้อสุจิมีความสามารถในการปฏิสนธิในสัตว์หลากหลายชนิดรวมถึงในมนุษย์ เราได้เคยทำการศึกษาปริมาณของคอเลสเตอรอลบนผิวเซลล์อสุจิของกุ้งกรามโดยจะลดปริมาณลงเมื่อเซลล์อสุจิเดินทางมาถึงท่อนำอสุจิ ทำให้เกิดแนวคิดว่าเกี่ยวข้องกับโปรตีนที่ทำหน้าที่ในการขนส่งคอเลสเตอรอลเข้าออก-บนผิวเซลล์อสุจิ โปรตีนที่สำคัญตัวหนึ่งคือ Niemann-Pick type2C (NPC2) ที่พบในทางเดินสืบพันธุ์ของกุ้งก้ามกรามเพศผู้ การศึกษาลำดับของพันธุกรรมของ NPC2 ในกุ้งก้ามกราม (MrNPC2) เปรียบเทียบกับสายพันธุ์อื่นจนถึงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พบว่ารหัสพันธุกรรมมีการอนุรักษ์ในทุกสายพันธุ์โดยประกอบไปด้วยช่องที่ไม่ชอบน้ำ (hydrophobic cavity) ที่มีกรดอะมิโน 3 ตัวเป็นฝาปิด การปรากฎของรหัสพันธุกรรมและโปรตีนของ MrNPC2 พบได้ที่เซลล์ค้ำจุนของอัณฑะ (testicular supporting cell) อินเตอร์สติเชียลเซลล์ (Interstitial cell) และเซลล์บุผิวของท่อนำอสุจิ (Epithelial cells of vas deferens) การย้อมเซลล์อสุจิทีมีชีวิตเพื่อยืนยันการมีอยู่ของ MrNPC2 พบว่าบนผิวเซลล์อสุจิที่ออกมาจากอัณฑะไม่ปรากฏการมีอยู่ของ MrNPC2 แต่ปรากฏเป็นครั้งแรกบนผิวเซลล์อสุจิที่อยู่ในท่อนำอสุจิ จึงเป็นไปได้ว่าได้รับมาจากสารน้ำที่อยู่ในท่อนำอสุจิโดยผ่านถุงบรรจุขนาดเล็ก (vesicle) ระหว่างที่เซลล์อสุจิเดินทางมาถึงท่อนำอสุจิ เรายังได้แสดงให้เห็นว่าการสังเคราะห์ MrNPC2 มีประสิทธิภาพในการจับกับคอเลสเตอรอลที่ได้มาจากการสกัดไขมันทั้งจากผิวของเซลล์อสุจิในอัณฑะ และจากถุงบรรจุขนาดเล็กจากท่อนำอสุจิ ผลการศึกษาทำให้สรุปได้ว่าการปรากฏของ MrNPC2 ในทางเดินสืบพันธุ์กุ้งก้ามกรามเพศผู้มีบทบาทสำคัญในการปรับเปลี่ยนปริมาณคอเลสเตอรอลระหว่างผิวเซลล์อสุจิและเยื่อบุผิวของท่อนำอสุจิ

Abstract
Sequestering of cholesterol (CHO) is a hallmark molecular event that is known to be associated with sperm gaining their fertilizing ability in a broad array of animals. We have shown previously that the level of CHO declines in the Macrobrachium rosenbergii sperm membrane when they are migrating into the vas deferens, prompting us to search for CHO transporters, one of which is Niemann–Pick type 2C (NPC2), within the prawn male reproductive tract. Sequence comparison of MrNPC2 with other NPC2, from crustaceans to mammals, revealed its conserved features in the hydrophobic cavity with 3 amino acids forming a CHO lid that is identical in all species analyzed. Expressions of MrNPC2 transcript and protein were detected in testicular supporting and interstitial cells and along the epithelial cells of the vas deferens. As confirmed by live cell staining, the testicular sperm (Tsp) surface was devoid of MrNPC2 but it first existed on the vas deferens sperm, suggesting its acquisition from the luminal fluid, possibly through trafficking of multi-lamellar vesicles during sperm transit in the vas deferens. We further showed that recombinant MrNPC2 had a high affinity towards CHO in the lipid extracts, either from Tsp or from lipid vesicles in the vas deferens. Together, our results indicated the presence of MrNPC2 in the male reproductive tract, which may play an important role as a CHO modulator between the sperm membrane and vas deferens epithelial communication.

KEYWORDS: Niemann–Pick type 2C (NPC2), M. rosenbergii, Sperm maturation, Cholesterol transportation, Reproductive tract

Source: Surinlert, P., Sukonset, C., Khongkha, T. et al. Existence and distribution of Niemann–Pick type 2C (NPC2) in prawn reproductive tract and its putative role as a cholesterol modulator during sperm transit in the vas deferens. Cell Tissue Res382, 381–390 (2020). https://doi.org/10.1007/s00441-020-03225-6

RELATED SDGs:

14. LIFE BELOW WATER

ผู้ให้ข้อมูล: รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา
ชื่ออาจารย์ที่ทำวิจัย: รองศาสตราจารย์ ดร.วัฒนา วีรชาติยานุกูล, รองศาสตราจารย์ ดร.สมลักษณ์ อสุวพงษ์พัฒนา, รองศาสตราจารย์ ดร.รพีพรรณ วานิชวิริยกิจ
ชื่อนักศึกษาที่ทำวิจัย: Chompoonut Sukonset, Thitiporn Khongkha
แหล่งทุนวิจัย: Thammasat University (Grant No.084/2561), joint funding between Thailand Research Fund and Mahidol University (Grant No. RSA5980029)